In het kort
- De Huni Kuin ("de Ware Mensen") zijn het grootste inheemse volk van de staat Acre in de Braziliaanse Amazone.
- Ze leven langs de rivieren Tarauacá, Jordão, Breu, Muru en Purus.
- Hun kennis van planten wordt van ouder op kind doorgegeven.
- Onze rapé wordt door hen met de hand gemaakt. Ze krijgen de prijs die zij vragen.
Door Kevin Lorenzini | Leestijd: ongeveer 8 minuten
Stel je eens voor. Het is een gewone dinsdagavond. Je zit op de bank en je hoofd draait nog na van de dag. Ver weg, in de staat Acre in de Braziliaanse Amazone, leeft een volk dat al generaties met de planten van het woud werkt. Zonder haast. Met kennis die van ouder op kind gaat.
Dit zijn de Huni Kuin. Dit artikel wil je niet overtuigen. Het wil je laten kennismaken.
1. Wie zijn de Huni Kuin?
In Acre leven de Huni Kuin langs de rivieren Tarauacá, Jordão, Breu, Muru en Purus. Ze zijn de grootste inheemse bevolkingsgroep van de staat, met meer dan 10.000 mensen in zo'n honderd dorpen. De dorpen liggen in erkende inheemse gebieden. (Bron: SIASI/SESAI, 2014)
In hun eigen taal betekent Huni Kuin: de Ware Mensen. Niet als beweringen over anderen, maar als aanduiding van een manier van leven: in overeenstemming met de natuur, de voorouders en de geest van het woud.
Je leest soms ook de naam Kaxinawá. Die naam is hun door anderen opgelegd. Zelf kiezen ze voor Huni Kuin. Dat maakt verschil, en daarom gebruiken wij alleen die naam.
De Huni Kuin horen bij de Pano-taalfamilie, een groep verwante volken in het westelijke Amazonegebied, aan weerszijden van de grens tussen Brazilië en Peru. Elk volk heeft zijn eigen taal, tradities en kennis.
2. Een geschiedenis die ze bijna brak
Om de Huni Kuin te begrijpen, helpt het hun geschiedenis te kennen.
Eeuwen in het woud. Voor de komst van de Europeanen trokken de Huni Kuin met de seizoenen mee, langs de rivieren. Ze kenden de planten van het woud, hun eigenschappen en hun namen. Alles werd mondeling doorgegeven.
De rubberoorlogen. In de tweede helft van de 19e eeuw had de wereld rubber nodig. Rubberbaronnen kwamen naar het gebied, met geweld en ziekte. Huni Kuin werden van hun land verdreven en gedwongen te werken in de rubberwinning. Families werden uit elkaar gehaald.
Ziekte en zendelingen. In de jaren vijftig kostte een mazelenepidemie het leven aan een groot deel van de volwassenen. Daarna kwamen zendelingen die de traditionele ceremonies en de taal onderdrukten.
De terugkeer. Maar de Huni Kuin overleefden, dankzij hun traditie. Eind 20e eeuw begon een culturele opleving. Jonge leiders schreven hun taal op, legden de plantkennis vast en vochten voor hun rechten. Er kwamen erkende inheemse gebieden. Nu delen ze hun kennis ook met de wereld, op hun eigen voorwaarden.
3. Hoe ze de wereld zien
Dit deel klinkt voor veel mensen het meest vreemd. Het is ook het mooiste deel.
Yuxin. In het hart van het Huni Kuin-denken staat yuxin: de levenskracht die in alles zit. In mensen, dieren, planten, bomen en rivieren. Je kunt het niet precies vertalen. "Ziel" is te smal, "geest" te vaag. Alles heeft yuxin en alles is verbonden. In het denken van de Huni Kuin raakt je evenwicht verstoord door zware energie, door onverwerkte ervaringen en door gebrek aan respect voor de natuur. Dit vertellen we als hun wereldbeeld, niet als medisch feit.
Kené. De visuele taal van de Huni Kuin heet kené: ingewikkelde geometrische patronen in weefwerk, lichaamsverf, aardewerk en moderne kunst. Kené is niet alleen decoratie. Het hoort bij hun verhalen en hun kijk op de wereld. Volgens de Huni Kuin leerde de anaconda hen deze patronen. Hedendaagse kunstenaars van de Huni Kuin tonen hun werk in musea over de hele wereld.
4. Rapé in de Huni Kuin-traditie
Rapé is een levend onderdeel van hun leven. Het hoort bij het dagelijks leven en bij ceremonies, en het wordt altijd met een bewuste reden gebruikt, met intentie. De Huni Kuin kennen geen "zomaar nemen". Het is een moment van afstemming, met de plant, de voorouders en het woud.
Ze maken tientallen soorten, elk met een eigen plant en een eigen karakter. Bij Purity Healing vind je vijftien soorten. Je leest hier kort waar ze voor staan.
- Tsunu. Gemaakt van de as van de bast en takken van de Tsunu-boom (Platycyamus regnellii), een boom die in Acre veel voorkomt. Tsunu betekent as. Als beeld: het oude loslaten en het nieuwe verwelkomen.
- Caneleiro. Tsunu als basis, met de as van Canela de Velho, de boom die naar kaneel genoemd is.
- Samaúma. De koningin van de jungle. In de traditie verbindt de Samaúma hemel en aarde.
- Mulateiro. De boom die zijn schors afwerpt (Calycophyllum spruceanum).
- Rosa. Met gedroogde rozenblaadjes en bloemen uit de traditie.
- Cacau. Met de as van de bast van wilde cacao.
- Murici, Katsarau, 7 Eva's, Cumaru, Veia de Pajé, Parika, Buna Rao en Murú. Elk met een eigen plant en een eigen verhaal. Lees het op de productpagina.
Welke past bij jou? Doe de keuzehulp.
5. Wat de Huni Kuin bedreigt
Het woud is hun thuis, hun apotheek en hun kennis. Als het woud verdwijnt, verdwijnt die kennis mee. Ontbossing raakt hen dus rechtstreeks. Inheemse gebieden horen bij de best beschermde delen van het Amazonewoud. Een volk dat er al generaties leeft, kent het woud en zorgt ervoor.
Kennis van planten die wij nog niet kennen kan niet terugkomen als ze eenmaal weg is.
6. Jouw rol in dit verhaal
Je hoeft geen Huni Kuin te zijn om hun werk te steunen. Hoe doe je dat?
- Koop eerlijk. Ze krijgen de prijs die zij vragen. Ik pingel nooit af.
- Een deel van de opbrengst gaat terug naar het dorp.
- Het contact is persoonlijk. Ik heb elke dag contact met een Huni Kuin-dorp in Acre, via WhatsApp en videobellen. Ik noem het dorp en de mensen bewust niet bij naam, om hun rust te beschermen.
- Wees eerlijk over je eigen kennis. Ik ben zelf nog niet in Acre geweest. Dat staat bovenaan mijn lijstje.
- Gebruik rapé met respect. Lees Rapé veilig gebruiken.
7. Tot besluit
De Huni Kuin zijn geen verhaal uit een andere tijd. Ze leven nu. Ze hebben iets te vertellen over aanwezig zijn, over de natuur en over hoe je met elkaar omgaat. Als je rapé van hen bestelt, ontvang je meer dan een product. Je steunt een traditie.
Bekijk de collectie · Wat is rapé? · Stuur Kevin een bericht
Over de auteur: Kevin Lorenzini is ceremonieleider en oprichter van Purity Healing. Hij begeleidt Kambo- en Sananga-ceremonies in Nuenen en Eindhoven.
